Kongeløni

(Artikkel, 1896)

Av g. [Arne Garborg]

Kongeløni maa upp; det er noko eg held med høgre i.

Me maa ha feite kongar. Veit du kje kva Julius Cæsar seier hjaa Shakespeare: eg likar kje magre folk, seier han. Dei hev so mange tankar, og mistankar og mistruer; og alting er dei misnøgde med; det er faarlege folk, desse magre! - seier Cæsar. Men dei runde og feite, det er hyggjelege folk.

Det er greidt, at kongen vaar lever for knapt, og krunprinsen med; for dei er lange og magre som telegrafstolpar. Og so kjem tankarne, veit du, mange ottesame og misnøgde tankar, og dei tykkjer alt gjeng skakt og skeivt i dette lande. Ja dei slær hattar av folk, og bøner og bed i alle telegraftraadar mot faarar og fælslegdom, som dei trur skal koma yver oss, so at folk gjeng her paa sitt berre liv og veit kje anten det er tyrken elder paven, dei mest skal fæla fyre. Nei, feite kongar maa me ha, gode og sunde og kaggelege og koselege kongar, slike som i Asbjørnsens eventyr. Daa fær dei kje fleire tankar en dei kan raa med; og her vert "fred i lande".

Altso, fyrste programsak; [sic] Kongeløni upp. Og andre programsak: Krunprinsløni upp. For kven veit, kanskje krunprinsen og vart blid, naar me gjødde han skikkeleg.

*

Elles vil eg forsvara kongen i denne hattesaki. Eg veit, kor arg eg sjølv hadde vorte, um det hadde kome slik ein kóp og gjeve seg til aa nidglana paa meg. Hatten hadde eg vel kje vaaga aa slaa av han, daa eg hev lensmann og byvakt (politi) yver meg; men kunde eg ha kome meg til med det paa ein lempeleg og kristeleg maate, so ingen saag det, so er eg nok rædd eg hadde laant han ein liten styvlehæl einkvar-stad, der det ikkje kunde saka mannen noko vidare, t. d. paa den staden "der han er høgst, naar han peller fliser". Og kongen maa daa faa vera menneskje han med stundom. Han er kje vand med slikt, han, at det kjem slik ein fyr slengjande beint innpaa han med nevarne i broki og hatten paa hovue og gjev seg til aa glo paa han som han var ein sjøorm. Og naar me dertil tenkjer paa, kor trøytt og ut-asa han maatte vera av alle kongemiddagarne, og alle talarne sine, og av handfaste trønderske blomekastarar, og av alt ihop, so vil kvart rimelegt menneskje forstaa, at han puffa til den hatten, og berre takka til, at han ikkje tok hovue med. Hadde det vore i gamle dagar, so hadde han nok fengje anna kjent, han "indersten" der uppe i Trøndelagen.

Nei, det maa vera som eg seier: Hattarne av - og kongeløni upp!
 
 

Frå Den 17de Mai. Norskt folkeblad. Tysdag 25. august 1896. Elektronisk utgåve 2003 ved Jon Grepstad